Konumuz
çocuklar olduğu için bizde sizlere çocukların sahip olduğu hakları
hatırlatmak istedik. Biliyorsunuz ki bugün dünyada çocuklar insan
haklarına sığmayan birçok olaya maruz kalıyorlar, onlara daha iyi ve
daha güvenli bir yaşam sunabilmemiz için onların sahip olduğu bu
hakları bilmeli ve sonuna kadar saygı göstermeliyiz. UNICEF
Kaynaklarından Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin Kısaltılarak Alınan ve
Çocukların Diliyle İfade Edilen Özeti sizlerle paylaşıyoruz.
Madde 1: Ben çocuğum. On sekiz yaşına kadar bir çocuk olarak
vazgeçilmez haklara sahibim.
Madde 2: Bu sözleşmedeki haklar bütün çocuklar içindir; beyaz
çocuk, kara çocuk, kız çocuk, erkek çocuk fark etmez. Doğduğumuz
yer, konuştuğumuz dil de fark etmez. Büyüklerimizin inançlarının,
görüşlerinin farklı olması yüzünden çocuklara ayrım yapılmaz. Bu
haklara sahip olmak için çocuk olmak yeterlidir.
Madde 3: Büyükler, çocuklarla ilgili bütün yasalarda, bütün
girişimlerde önce çocukların yararlarını düşünürler. Büyüklerimiz bu
ödevlerini yapamıyorsa devlet çocuklara bakar ve korur.
Madde 4: Haklarımızın uygulanması için gereken her türlü çaba
gösterilir. Haklarımdan yararlanmam bütün devletlerin güvencesi
altındadır.
Madde 5: Bizi büyüten, yol gösteren büyüklere bizi daha iyi
yetiştirsinler diye yardım edilir.
Madde 6: Çocukların yaşamını korumak herkesin ilk
görevidir.Yaşamak her çocuğun en temel hakkıdır.
Madde 7: Her çocuğa doğduğunda bir isim konur. Devlet bu ismi
kaydeder. Çocuğa kimlik verir. Artık çocuk o devletin vatandaşı
olur.
Madde 8: Konan ismim, kazandığım vatandaşlık hakkım ve aile
bağlarım korunur. Bunları değiştirmek için baskı uygulanmaz. Bunlar
benden alınırsa bütün devletler ona karşı çıkar.
Madde 9: Çocuğu ailesinden kimse koparıp alamaz. Ama bazen de
anne baba çocuğa bakamaz durumda olabilir. Çocuk bu durumdan zarar
görebilir. Çocuk zarar görmesin diye çocuğa başka bir bakım
sağlanır.Bu bakım sırasında çocuk anne babasıyla düzenli
görüşebilir.
Madde 10: Ayrı ülkelerde yaşayan anne baba ve çocukların
birlikte yaşamaları için her türlü kolaylık gösterilir.
Madde 11: Çocuklar anne babalarının birlikte izni ve haberi
olmadan başka ülkelere götürülmezler, oralarda bırakılmazlar. Bunu
yapanlara karşı mücadele edilir.
Madde 12: Beni ilgilendiren konularda benim de görüşlerim
alınır. Büyükler beni dinlerler. Düşüncemi öğrenmeye özen
gösterirler. Çok küçüksem bir büyük de benim adıma konuşabilir.
Madde 13: İsteklerimi ve düşüncelerimi seçtiğim bir yolla
açıklayabilirim, resmini çizebilirim ya da yazabilirim. Ama bazı
konularda başka kişiler ve toplum zarar görecekse o konudaki
kurallara da uymam gerekir.
Madde 14: Biz çocukların düşüncelerini geliştirmeleri ve
istedikleri dini seçmeleri hakkına saygı gösterilir. Bu konuda bizi
yetiştirmekle yükümlü olan büyüklerimizin de bize yol gösterme
hakları ve görevleri vardır. Onlara da saygı gösterilir.
Madde 15: Arkadaşlarımla barış içinde toplanabilirim.
Dernekler kurabilirim. Kurulu derneklere üye olabilirim.
Madde 16: Çocuklar onurlu ve saygın birer insandır. Hiç kimse
onların onurlarını kıramaz, onları küçük düşüremez, yaşadığı konut
ve kurumdaki özel yaşantısına karışamaz. Bu haklarımız yasalarla
korunur.
Madde 17: Kitle iletişim araçları önemlidir, her türlü
iletişim aracını kullanarak kendim için bilgi alabilirim.
Madde 18: Yetiştirilmemizden en başta anne babamız ya da
onların görevini üstlenmiş büyüklerimiz sorumludur. Onların bu
görevlerini en iyi biçimde yapabilmeleri için her türlü kolaylık
sağlanır, gerekiyorsa yardım edilir.
Madde 19: Yetişmemizden sorumlu olanlar bu haklarını
çocuklara zarar verecek şekilde kullanmazlar. Çocukların bu tür
zararlara uğramaması için her türlü önlemi almak devletin görevidir.
Madde 20: Çocuklar ailelerinden yoksun kalabilirler. Bazı
aile ortamları ise çocuklar için yararlı olmayabilir. İşte o zaman
çocukların devletten özel koruma ve yardım alma hakları vardır.
Devlet bu görevini çocuk için uygun aile bularak ya da onlara
bakacak kuruluşlara yerleştirerek yapar.
Madde 21: Anne babasıyla olamayacak çocukların aile
yoksunluğu çekmemesi için onlara iyi aileler bulunur. Bunun için çok
dikkatli bir araştırma yapılır.
Madde 22: Çocuklar başka ülkeye gitmek zorunda kalırlarsa o
ülke de çocukları korur. Birbirinden ayrı kalan anne ve baba
birleştirilmeye çalışılır.
Madde 23: Özürlü çocuklar özel olarak korunurlar. Kendilerine
yeten saygın birer insan olmaları sağlanır. Devlet onların
bakımları, eğitimleri ve iş sahibi olmaları için gerekli kurumları
oluşturur. Ailelerine her türlü yardımı yapar.
Madde 24: Sağlığım ve hastalıklardan korunmam, devletin ve
toplumun güvencesi altındadır. Bunun için beslenmeme, aşılarımın
yapılmasına, çevrenin temizliğine dikkat edilir. Hastalanırsam
tedavi edilirim.
Madde 25: Kreşler, çocuk yuvaları, yurtlar, okullar, çocuk
hastaneleri çocukların haklarına uygun olarak, çocuklara daha iyi
bakmak için yeniden düzenlenirler.
Madde 26: Bütün çocukların sağlıkları, eğitim hakları,
beslenme ve bakımları güvence altına alınır.
Madde 27: Bana bakmakla yükümlü olanlara bana daha iyi bir
yaşam sağlamaları için gerekirse giyim, barınma ve beslenme
konularında yardım edilir, destek olunur.
Madde 28: Eğitimimi eksiksiz yapabilmem için desteklenir ve
korunurum. İlköğretim herkes için parasızdır, kız olsun erkek olsun
her çocuk için zorunludur.
Madde 29: Devlet, benim tüm insanlar arasında dostluk
ruhuyla, özgür bir toplumda, sorumluluk üstlenecek şekilde yaşamamı
sağlar.
Madde 30: Azınlık grubun çocuklarına da herhangi bir ayrım
yapılmaz, devlet azınlık gruplardan gelen çocukların haklarını da
korur.
Madde 31: Boş zamanlarımı değerlendirmem, oynamam, eğlenmem
için çocuk bahçeleri, çocuk kulüpleri, kitaplıklar, spor okulları
açılır. Her çocuk böyle faaliyetlere özendirilir. Bunlardan
yararlanmak hepimizin hakkıdır.
Madde 32: Ben çocuğum. Büyükler gibi bir işte çalışamam. Ben
okula gider ve oynarım. Eğer çalışmak zorunda kalırsam yapacağım iş
eğitimime engel olmamalı, sağlığımı bozmamalı, bende zararlı
alışkanlıklar yaratmamalıdır.
Madde 33: Çocuklar zararlı maddelere karşı korunurlar.
Bunları üretenler ve çocuklara verenlere cezalandırılırlar.
Madde 34: Bedenim bana aittir. Beni bedensel ve ruhsal yönden
örseleyecek hiçbir yaklaşıma izin verilmez.
Madde 35: Çocukları kaçırıp kötü kişilere satan, onları
uygunsuz şekilde çalıştırmak isteyenlerle tüm devletler mücadele
ederler. Çocukları korurlar.
Madde 36: Büyükler kendi çıkarları için çocukları
kullanamazlar.
Madde 37: Hiçbir çocuk insanlık dışı yöntemlerle ya da
aşağılanarak cezalandırılamaz. Çocuklar suç işlemişse uygulanacak
cezalar yaşına uygun gelişmelerini engellemeyecek şekilde ve eğitsel
olmalıdır.
Madde 38: İnsanların birbirlerini öldürmesi kötüdür. Savaş
insanların birbirlerini öldürmesidir. Çocuklar savaştan
korunmalıdır. On beş yaşından küçük hiçbir çocuk askere alınmaz.
Madde 39: Eğer çocuklar çeşitli nedenlerle zarar görmüşlerse
bedensel ve ruhsal sağlıklarına yeniden kavuşmaları için tüm
önlemler alınır. Yeniden topluma kazandırılırlar.
Madde 40: Çocuklar suçun ne olduğunu bilmezler. Bilerek ve
isteyerek kimseye zarar vermezler. Suç işleyen çocukların yeniden
topluma kazandırılması için özel yasalar çıkarılır, özel kuruluşlar
oluşturulur.
Madde 41: Eğer bir ülkenin yasaları bu çocuk hakları
sözleşmesine uygunsa değiştirilmez. Değilse değiştirilir.
Madde 42: Çocukların haklarına ilişkin tüm bu ilkeleri hem
çocuklar hem de büyükler öğrenmeli ve öğretmelidir.